Krzem i ziemia okrzemkowa

Krzem jest jednym z najpowszechniej występujących pierwiastków w skorupie ziemskiej – około 25%. Jest to fakt powszechnie znany. Znacznie rzadziej mówi się jednak o jego znaczeniu w żywieniu i dobrostanie zwierząt hodowlanych, zwłaszcza gdy występuje w postaci organicznej. Kilogram gleby zawiera zwykle od 50 do 400 gramów krzemu. W środowisku naturalnym pierwiastek ten występuje głównie w formie dwutlenku krzemu (SiO₂), m.in. jako składnik minerałów ilastych (kaolinit, wermikulit, smektyt) oraz krzemianów i kwarcu. Formy te charakteryzują się bardzo niską rozpuszczalnością, przez co krzem pozostaje praktycznie niedostępny biologicznie. Dotyczy to zarówno roślin, jak i zwierząt, które pobierają go wraz z paszą.

Krzem organiczny, czyli wyjątkowy

Naturalnie występującą w przyrodzie, biologicznie aktywną formą krzemu jest również ziemia okrzemkowa. Powstała ona w wyniku osadzania się w zbiornikach wodnych pancerzyków jednokomórkowych glonów – okrzemek. Ziemia okrzemkowa oglądana pod mikroskopem przypomina różnokształtne, cylindryczne struktury wyposażone w system mikroporów. Ta unikalna budowa decyduje o jej właściwościach fizycznych i biologicznych, które znajdują zastosowanie również w żywieniu i utrzymaniu zwierząt gospodarskich. Ziemia Okrzemkowa FSF (Fossil Shell Flour) pochodzi z wyjątkowo czystych słodkowodnych złóż diatomitowych Melorsira Preicelanica. Pancerzyki tych okrzemek cechują się regularnym kształtem, wysoką twardością oraz niską łamliwością. Charakterystyczne mikropory na powierzchni struktur odpowiadają za bardzo dobrą zdolność wiązania wilgoci, toksyn oraz substancji niepożądanych w przewodzie pokarmowym zwierząt.

Wyjątkowe właściwości

Amorficzna ziemia okrzemkowa FSF jest produktem jadalnym i może być stosowana jako dodatek paszowy dla zwierząt hodowlanych. Ziemia okrzemkowa FSF wykorzystywana jest jako naturalny środek zapobiegający zbrylaniu pasz, mieszanek mineralnych oraz premiksów. W praktyce hodowlanej znana jest również ze swojego działania mechanicznego przeciw pasożytom wewnętrznym, właściwości detoksykacyjnych oraz jako naturalne źródło biodostępnego krzemu. Produkt ten znajduje zastosowanie w żywieniu bydła, trzody chlewnej, drobiu oraz koni, wspierając prawidłowe funkcjonowanie układu pokarmowego, kondycję racic i kopyt, jakość okrywy włosowej oraz ogólną odporność organizmu. Dodatkowo ziemia okrzemkowa FSF bywa stosowana w budynkach inwentarskich jako bezpieczny, nietoksyczny środek ograniczający obecność owadów.

„Krzem krzemowi nierówny”

Wyjątkowość ziemi okrzemkowej polega na tym, że krzem występuje w niej w postaci amorficznej, a nie krystalicznej, która znajduje zastosowanie wyłącznie w przemyśle technicznym. Amorficzny krzem zawarty w porowatych pancerzykach okrzemek (o rozmiarach rzędu 1–10 nm) charakteryzuje się znacznie wyższą bioaktywnością i bezpieczeństwem stosowania w żywieniu zwierząt. Złoża amorficznej ziemi okrzemkowej występują na świecie głównie na kontynencie Ameryki Północnej. Ze względu na możliwe domieszki metali ciężkich i innych minerałów, spośród ponad 600 znanych złóż jedynie nieliczne spełniają rygorystyczne normy jakościowe umożliwiające ich wykorzystanie w rolnictwie i hodowli zwierząt. Więcej o znaczeniu krzemu w praktyce rolniczej przeczytasz w artykule: „Najważniejsze pierwiastki w rolnictwie – krzem”.